Emekliliğin Finansman Yönteminde Sinerji Etkisi ve Türkiye Dinamikli Bir Uygulama

Abstract

20. yüzyılın ilk yarısında genel uygulama alanı bulan sosyal güvenlik hizmetleri, ekonomideki daralmalar sonucu kamusal özelliğini önemli ölçüde yitirerek, özelleştirilmeye başlanmıştır. Bu anlamda özel emeklilik uygulamaları da giderek artan bir seyir izlemektedir. Özel sektörün emeklilik fonlarını devletten daha verimli değerlendireceği yadsınamaz bir gerçektir. Ancak devletin de belirli ölçüde sistemi desteklemesi ve yasalarla da yönlendirmesi gerekmektedir. Ülkemiz sosyal güvenlik sisteminde, fon metodu uygulanmak istenmesine karşılık kaynak tahsisi (PAYG = pay as you go) metodu uygulanmaktadır. Bu metoda göre bugün ödenen primler varolan aylıkların maliyetlerinin finansmanında kullanılmaktadır. Bu da uygulanan sistemde sigortacılık ilkelerine uyulmadığını açıkça göstermektedir. Makale şu ana kadar Dünya'da ve ülkemizde henüz uygulama alanına konulmamış bir finansman modeli önermektedir. Model fonların sinerji etkisiyle (l+l=3...5) ve geometrik diziyle artmasını ve gelecek nesillerin (mirasçıların) giderek daha az süre çalışıp daha çok emekli aylığı almalarının sağlanmasını öngörmektedir.