What are the main reasons of diabetes epidemic? The latest point and determinants in the World, Europe and Turkey: What are the predictors?

Abstract

Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF), du¨nya genelinde 382 milyon yetişkinin diyabet hastasıolduğunu tahmin etmektedir. Diyabet prevalansı epidemik boyutlara ulaşmıştır ve 2035 yılınakadar bu rakamın 592 milyon olması beklenmektedir. Nu¨fusun yaşlanması ile birlikteşehirleşme ve değişen yaşam tarzı diğer kronik hastalıklarla birlikte diyabet epidemisini hızlaarttırmaktadır. Diyabet giderek daha fazla kişide göru¨lmesi, bu hastalığın birey, aile vetoplum u¨zerindeki yu¨ku¨nu¨ artırmaktadır.

Diyabet ku¨resel olarak bu¨yu¨k bir sorun haline gelmiştir. Tu¨m du¨nya nu¨fusu ele alındığındayetişkin nu¨fusun yaklaşık %8.4’u¨ – 382 milyon kişi- diyabet hastasıdır. 2035 yılında kadar burakamın 592 milyon kişiye ulaşması öngöru¨lmektedir. Şehirleşme ve şehir yaşamı bağlamındadeğişen hayat tarzı diğer etkenlerle birlikte fazla kilolu/obez bireylerin sayısında artışa yolaçmakta; bu artış da global diyabet sorununa katkıda bulunmaktadır.

Du¨nya çapında diyabet nedeniyle 2013 yılında 548 milyar ABD Doları harcama yapılacağı vebu tutarın toplam sağlık harcamalarının %11’ine denk geleceği öngöru¨lmektedir.Tu¨rkiye 1990’lı yıllardaki liberal ekonomiye geçisinden bu yana tutarlı bir şekilde ekonomikolarak bu¨yu¨mektedir. Bu bu¨yu¨me göreceli olarak kısa su¨rede önemli yaşamtarzıdeğişikliklerini de beraberinde getirmiştir. Bu değişiklikler sadece diyabet değil diğer bulaşıcıolmayan kronik hastalıklar açısından da önemli bir risk oluşturmaktadır.

Hem yakın zamanda toplumsal ölçekte yapılan TURDEP-II Çalışması’nın sonuçları hem deIDF tarafından tahmin edilen diyabet prevalansı verileriTu¨rkiye’de 20-79 yaş aralığında yaklaşık 7.5 milyon diyabet hastası olduğunu ve bu rakamıntoplam yetişkin nu¨fusun yaklaşık %15’ine denk geldiğini göstermektedir. Bu istatistiklerKörfez u¨lkelerine benzer bir eğilim içine girdiğimizi göstermekte ve bölgemiz du¨nyadadiyabet prevalansının en yu¨ksek olduğu bölge haline gelmiştir.

Avrupa u¨lkelerindekine benzer şekilde Tu¨rkiye de giderek artan yaşlı nu¨fusun etkileriniyaşamaya başlamıştır. İnsanlar yaşlandıkça diyabet olasılıkları da artmaktadır. Her ne kadarTu¨rkiye’nin genel demografik profili henu¨z genç bir nu¨fus yapısı gösterse de, gelişen sağlıkhizmetlerinin ve tedaviye erişimin de artmasıyla yaşam uzamakta ve yaşlı nu¨fusumuzun 2015yılı itibariyle mevcut durumun iki katına çıkması beklenmektedir.

Tu¨rkiye sağlık sisteminde 2003 yılından bu yana Sağlıkta Dönu¨şu¨m Programı adı altındageniş kapsamlı ve etkileyici bir reform su¨reci gerçekleştirilmektedir. Sağlıkta Dönu¨şu¨mProgramı sağlık sigortası kapsamını hızlı bir şekilde artırmış ve tu¨m vatandaşların sağlıkhizmetlerine erişimini gu¨vence altına almıştır. Ancak diyabet tedavisi ve bakım hizmetleri ileilgili maliyetler de artmaktadır. Maliyetler, özellikle insan kaynağı bakımından mevcutdurumu zorlamaktadır. Dolayısıyla sağlık sisteminin su¨rdu¨ru¨lebilirliği sağlamak adına,öncelikli olarak diyabetin önlenmesini hedefleyen çeşitli insiyatifler alınması vedeğiştirilebilecek risk faktörlerinin ele alınması birincil hedef olmalıdır. Bu açıdan gerekliplanlamalar ve stratejiler saptanmalıdır. Kısacası, zaman harekete geçme zamanıdır.