Dinî-Tasavvufî Edebiyatımızda Dolapnâme Türü ve Ahmed Hayâlî’nin ‘Tolabnâme’ İsimli Kasîdesi

Abstract

Ahmed Hayâlî, Halvetiyye tarikatına bağlı Gülşeniyye kolunun kurucusu ünlü

mutasavvıf İbrahim Gülşenî’nin oğlu ve halifesidir. Babası gibi mutasavvıf bir

şair olan Ahmed Hayâlî’nin Dîvân’ı içerisinde Dolapnâme isimli 64 beyitlik bir

kasîde bulunmaktadır. Dolapnâme, ormandaki bir ağacın kesilerek su

çıkarmaya yarayan bir alet olan dolap haline gelmesiyle, dönerken çıkardığı

iniltilerden mülhem olarak yazılmıştır. Kasîdede, dünya nimetlerinin geçiciliği

ve aldatıcılığı, asıl olanın Allah sevgisi olduğunu anlatılmaktadır. Kaygusuz

Abdal’ın aynı isimdeki kasîdesiyle şekil ve muhteva bakımından benzerlikler

bulunmaktadır. Kasîde, dinî-tasavvufî edebiyatımıza ait türler arasında sayılan

‘dolapnâmeler’in güzel bir örneğidir.