Düşük Etkili Kentleşme Uygulamalarının Su Kalitesine Etkisi: İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsü Örneği

Abstract

Yağmur suyu yönetiminin iyi yapılabilmesi için su miktarının ve kalitesinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Özellikle kentsel alanlarda yüzeyde meydana gelen değişiklikler su miktarını ve kalitesini olumsuz etkilemektedir. Kentleşme sonucu yüzeyde oluşan sızma azalmaktadır. Toprağa sızamayan su, doğal arıtım olan topraktan mahrum kalarak arıtılamamaktadır. Böylece, yüzeyde biriken kirlilik doğrudan su kaynaklarına taşınmaktadır. Bu durum su kalitesini olumsuz yönde etkilemekte ve su kirliliğine neden olmaktadır. Bu durum ciddi çevre sorunları arasında yer almakta ve çevreye duyarlı yapıların tasarlanması gerektiği gerçeğini göstermektedir. Dolayısıyla çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması, su kaynaklarının korunması ve kentleşmenin çevre ve su kaynakları üzerindeki olumsuz etkisinin azaltılması için hidrolojide yeni yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Meydana gelen bu olumsuz sonuçları azaltmak amacıyla yeşil yapılar olarak değerlendirdiğimiz Düşük Etkili Kentleşme (DEK) uygulamalarının kullanılması büyük öneme sahiptir. DEK, hidrolojik çevrimi korumak, selin ve yayılı kirlilik kaynaklarının olumsuz etkilerini azaltmak için tasarlanmış bir yağmursuyu yönetimi uygulamasıdır. Bu uygulamalar yüzeysel akışın hem miktarını hem de kalitesini kontrol edebilmektedir. Bu çalışma kapsamında, EPA SWMM programı kullanılarak oluşturulan su kalitesi modeli ile düşük etkili kentleşme uygulamalarının su kalitesine üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu kapsamda ilk olarak, yaklaşık 133 hektar alanı kaplayan İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsünün ve kuzeydoğusunda bulunan ormanlık alanın su kalitesi modeli EPA SWMM programı kullanılarak oluşturulmuştur. Su kalitesi modeli için toplam Askıda Katı Madde (AKM) ve Toplam Kjeldahl-azotu (TKN) parametreleri kirletici olarak modele tanımlanmıştır. Daha sonra çeşitli DEK uygulamaları kampüs üzerinde uygun yerlere gelecek şekilde modele tanımlanmıştır. Model sonuçları incelendiğinde DEK uygulamalarının Toplam AKM ve TKN konsantrasyonlarını düşürdüğü görülmüştür.