Birey ve toplum sağlık okuryazarlığı

Abstract

Giriş: Bireylerin toplumsal yaşama etkin olarak katılımlarını ve yaşam kalitelerini arttırmayı sağlayabilecek becerilerin başında okuryazarlık becerisi gelmektedir. Sağlık okuryazarlığı, bireylerin, sağlık ve sağlık sistemi bağlamındaki süreçleri etkin yönetmesine imkân sağlamaktadır.

Materyal ve Metod: Bu makalede, sağlık okuryazarlığı ile ilgili literatür ve araştırma bulguları incelenerek konunun önemi tartışıldı.

Bulgular: Değişen dünyada sağlık alanındaki teknolojik gelişmeleri toplumun takip etmesi, bilgilere ulaşması, anlaması, yorumlaması ve bu bilgiler ışığında uygun davranış geliştirmesi “sağlık okuryazarlığı” kavramının ortaya çıkmasını sağladı. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sağlık okuryazarlığı, sağlıkta iyilik halini korumak ve geliştirmek için, bireylerin sağlık bilgisine erişim, bilgiyi anlama ve kullanma kabiliyetleri ile istekleri konusundaki bilişsel ve sosyal becerileridir.

Sağlık okuryazarlığı; yaşam yılı ve kalitesini arttıran, sağlık eşitsizliklerini gideren, sağlık profesyonelleri için iletişim ve klinik becerilerin kazanılması, sağlık hizmeti alan birey için de okuma, dinleme, analiz etme, anlaşılır olabilmeyi ve karar mekanizmasına dahil olmayı sağlayan bir öğedir. Dolayısıyla sağlık okuryazarlığı kavramı; sağlık ekibi üyeleri ile birey-ailesi arasında iletişimin güçlendirilmesini ve kendilerini daha iyi ifade edebilme fırsatı sağlamaktadır. Düşük sağlık okuryazarlık düzeyinin ise; sağlık bilgilerini anlayabilmede güçlüğe, sağlık ekibi üyeleri ile iletişim sorunlarına, bakım ve tedavi uygulamalarını yerine getirmede zorluklara, sağlık bakım hizmetlerine erişimde, hak ve sorumluluklarını anlamada ve aramada sorunlara neden olduğu bildirilmektedir. Bu kapsamda sağlık okuryazarlığı seviyesindeki düşüklük, bireysel, sosyal ve ekonomik riskleri de beraberinde getirmektedir.

Sonuç: Sağlık okuryazarlığı seviyesinin gelişmesi, kaynakların doğru kullanılmasını ve bireyin kendi ve toplum sağlığı konusunda belirleyici olmasını sağlayacaktır. Bu bağlamda sağlık sektörünün yanı sıra eğitim, sivil toplum, akademik çevre, medya ve iletişim, iş dünyası gibi değişik tarafların ortak çabası ile sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık bakımı, sağlık okuryazarlığı, sağlıklı/hasta birey, toplum