Şiddet Olaylarının Yakın Öncülleri Ölçeği Mağdur Formu’nun (ŞOYÖM) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması

Abstract

Kadına yönelik şiddet farklı kültürel, sosyal ve ekonomik düzeydeki kadınların yaşadığı önemli bir sorundur. Birey ve toplum üzerinde olumsuz etkileri olan bu soruna ilişkin çeşitli açıklamalar sunulmuştur. Şiddet anını yordayan öncüller, kadına yönelik şiddetle ilişkili pek çok parametre içinde açıklama gücünün görece yüksekliği ile öne çıkmaktadır. Şiddet Olaylarının Yakın Öncülleri (ŞOYÖ) bu öncülleri fail bakış açısıyla inceleyen bir formdur. Bu çalışmada ŞOYÖ’nün mağdur diliyle Türkçeye uyarlaması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ŞOYÖ Mağdur Formu (ŞOYÖM), Çatışmaların Çözümüne Yaklaşım Ölçeği (ÇÇYÖ), Kısa Semptom Envanteri (KSE-53), Kişilik İnanç Ölçeği-Kısa Form (KİÖ-KF) ve İki Boyutlu Sosyal İstenirlik Ölçeği (SİÖ) 18-67 (Ort. = 38.8) yaş arası 101 kadın katılımcıya uygulanmıştır. Faktör analizi sonrası elde edilen form fiziksel şiddetin “etkileşim” (ŞOYÖM- E; Cronbach Alfa = .96) ve “sadakat” (ŞOYÖM-S; Cronbach Alfa = .87) anlaşmazlıkları sonrası ortaya çıktığını göstermiştir. ŞOYÖM, ŞOYÖM-E ve ŞOYÖM-S puanları ÇÇYÖ fiziksel şiddet; ŞOYÖM, ŞOYÖM-E puanları ÇÇYÖ yaralanma puanlarıyla yüksek korelasyon gösterirken ölçek toplam ya da alt boyut puanları KSE-53, KİÖ-KF, SİÖ alt boyutlarıyla anlamlı ilişki göstermemiştir. Kadın sığınma evinde kalan kadınların ŞOYÖM puanları, eşiyle yaşayan şiddet mağduru kadınlardan anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur. Bulgular, ŞOYÖM’ün orijinal fail ölçeğinin kavramsal yapısıyla uyumlu, güvenilir ve geçerli olduğuna işaret etmiştir. Gelecek çalışmaların ŞOYÖM ve alt boyutlarını çiftler için eş zamanlı ele almasının alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.