Türkiye’de Hedefe Yönelik Arapça Dil Eğitimi

Abstract

Son yıllarda yabancı dile artan ilgi ile birlikte doğru dil öğretim yöntemleri uygulanarak hedef kitlenin istenen seviyede yabancı dil öğrenmesi önem arzetmektedir. Yabancı diller arasında Arapça’nın da farklı alanlarda aranılan dillerden olması, bu dilin öğretim metotları üzerinde ciddi çalışmaların yapılmasına başlandığı, yerli ve yabancı dil merkezlerinin metotlarının incelenip uygulandığı görülmektedir. İlahiyat Fakülteleri ile İslami İlimler Fakültelerinde yoğun Arapça dersi verilmekte ve güncel eğitim metodunda Nahiv, Sarf, Kırae, Muhadese, İstima ve İnşa gibi temel becerilere yer almakla birlikte, sonrasında bu eğitim sürdürülmemektedir. Sürdürülmemesi nedeniyle hedefe yönelik amaçları gerçekleştirmede ne seviyede başarılı olduğu öğreticiler bazında tartışılmakla beraber öğrenci odaklı bir araştırma yapılmadığı dikkat çekmektedir. Bu bağlamda gerekli olan dil becerisinin ağırlıklı olarak hangisi olduğu önem arzettiğinden, yedisi daha ağırlıklı olmak üzere yirmi farklı üniversiteden 313 öğrenciye altı soruyla görüşleri sorularak araştırılmıştır. “Lisans eğitimi boyunca hazırlık sınıfında aldığınız hangi Arapça dersinin daha çok faydasını gördünüz?” şeklindeki soruda Kırae (%31) ve Nahiv (28) dersinin ardından %22’lik oranla Muhadese dersi cevabı gelmiştir. Bir sonraki soruda hazırlıkta tek ders seçmeleri gerekseydi hangi dersi seçecekleri sorulduğunda Muhadese dersinin %35’lik oranla Nahiv (%29) ve Kırae (%21) derslerini geride bıraktığı görülmüştür. Birden fazla seçenekleri olması durumunda hangi Arapça derslerini görmek istedikleri sorulduğunda ise Nahiv (%23), Kırae (%21), Muhadese (%20) ve Sarf (%18) derslerinin yakın oranlarla okunmak istendiği ortaya çıkmıştır. Diğer sorulardaki sonuçları daha da belirginleştirmek adına öğrencilerden sonraki soruda tek tek derslere bir önem düzeyi belirlemeleri istenmiştir. Derslere verilen en yüksek değer olan “çok önemli” ve “önemli” seviyeleri şu şekilde dağılmıştır: Nahiv 180 (çok önemli), 78 (önemli); Muhadese 156 (çok önemli), 97 (önemli); Kırae 155 (çok önemli), 113 (önemli); İstima 79 (çok önemli), 99 (önemli); İnşa 65 (çok önemli), 128 (önemli). Bu soruda İstima ve İnşa derslerinin, herhangi bir yargı belirtmemek adına konulan “kararsızım” oyunu diğer derslere oranla daha fazla aldıkları gözlemlenmiştir. Ankete katılan öğrencilerin ileride yapmak istedikleri mesleğin, dil becerisi tercihlerine ne oranda etki ettiğinin ortaya konulması adına yöneltilen soruda öğrencilerin büyük oradan öğretmen, akademisyen ya da çeşitli mevkilerde din görevlisi olmak istedikleri cevabı ile karşılaşılmış; az da olsa tercümanlık ve ticaret gibi alan dışı meslek ile çalışmayacağım şeklinde cevapların geldiği görülmüştür. Meslek hayatlarında hangi 2020 Uluslararası FSMVÜ Arap Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Kongresi 130 dil becerisinin kendilerine daha fazla katkı sağlayacağını düşündükleri sorusuna verilen cevapla da %31’lik oranla Muhadese dersi ve %30’luk oranla Nahiv ders ilk sıralarda yer alırken Kırae dersi %25, Sarf dersi %11’lik bir orana ulaşmış, İstima ve İnşa dersleri ise 313 kişilik hedef kitlenin yalnızca 11’i için meslek hayatında faydalı bir ders olarak görülmüştür. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular öğrenci ihtiyaçlarının üç ana dil becerisinde toplandığını göstermiştir: Nahiv, Muhadese, Kırae. Ne var ki bu becerilerin geliştirilmesi noktasında, nispeten okuma dışında, hazırlık sınıfı sonrasında bir devamlılığın olmadığı görülmüştür. Bu anlamda ihtiyaç duyulan ve fayda sağlayan derslerin, örneğin klasik metin diline yönelik; fıkıh, tefsir, kelam, dil felsefesi metinlerinin diline yönelik; Arapça yazı noktasında oluşabilecek bir ihtiyacın karşılanması için Arapça akademik yazıma yönelik hızlandırılmış bir eğitimin kurslar halinde ya da seçmeli ders olarak lisans boyunca verilmesi; bu tarz bir uygulamanın sonuçlarının gözlemlenmesi ve sonuç odaklı bu tarz bir eğitimin imkan ve kazanımlarının ortaya konulması önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Yabancı dil, Arapça, öğretim yöntemi, dil becerisi.