Yurt Dışı Eğitim ve Türk Romanına Aksi

Abstract

Tahsil için yurt dışına öğrenci gönderilmesi 19. yüzyılın başlarından itibaren bir batılılaşma projesi olarak ele alınmış; çeşitli devlet kurumları lisans, ihtisas ve staj için her yıl sınavla yurt dışına öğrenci göndermişlerdir. Türk modernleşmesinin ve Türk eğitim tarihinin en temel meselelerinden biri olan yurt dışı eğitimi, roman, hikâye, hatıra ve mektup gibi edebî türlerde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Edebî türler içinde bu konuyu en ayrıntılı şekilde ele alan tür, hiç şüphesiz, hatıralar ve romanlardır. Türk modernleşmesinin en önemli göstergelerinden biri olan Türk romanında, yurt dışında eğitim yapan kahramanlara büyük bir yer ayrılmıştır. Modern batılı hayatı yerinde öğrenen bu kahramanlar, Avrupa ve Amerika’da tahsil sırasında edindikleri yeni fikirleri, bilgi, beceri, kültür ve ahlakları kendi ülkelerine taşımış ve Türk modernleşmesinde avangard bir rol üstlenmişlerdir. Türk romanında yurt dışı eğitimi ele alan bir hayli roman mevcuttur. Başlangıçtan günümüze bütün romanlardaki yurt dışı eğitimini tüm ayrıntılarıyla incelemek çok geniş bir araştırmayı gerektirmekte ve ancak tez çapında bir çalışmayla ortaya konulabilmektedir. Bu nedenle bu makalenin ilk bölümünde yurt dışı eğitimin tarihi arkaplanı anlatılacak, ikinci bölümünde ise okuyup inceleme fırsatı bulabildiğimiz romanlarda, hangi kahramanların nerede hangi tahsili gördüklerinden kısaca bahsedilecektir.