Yeni Türk Şiirinde İdeal Tipler

Abstract

Yeni Türk şiiri 1839 yılında Tanzimat Fermanı’nın ilanıyla başlar. Bu dönemde şiirle uğraşanlar, klasik edebiyatın sanat anlayışından koparak “Sanat, toplum içindir.” Anlayışını benimserler. Osmanlı Devleti’nin her anlamda gerilediği bu dönemde şairler de şiirleriyle toplumun siyasî, askerî, ekonomik vb. alanlardaki problemlerine çözümler aramaya çalışmışlardır. Bu gayret neticesinde kurtarıcı insan tipi, gazi tipi, devlet adamı tipi, orta insan tipi, aydın tipi (şair, hoca, öğretmen), rind tipi ve sevgili tipini idealize etmişlerdir. Bunlardan gazi, devlet adamı, orta insan, rind ve sevgili tipleri klasik (divan) edebiyatın da idealize ettiği tiplerdir. Fakat bu dönemde devrin, şartların, felsefî cereyanların ve hâkim anlayışların etkisiyle bazı değişikliklere uğramıştır. Kurtarıcı

insan tipi ile aydın tipi ise tamamıyla yeni tiplerdir. Aslında kurtarıcı insan tipi; gazi, devlet adamı ve aydın tipinin bazı özelliklerini şahsında toplayan bir tiptir.