Bir Sûfî Otobiyografisi: Şâh Velî Ayıntâbî’nin (V.1013/1605[?]) er-Rıhletü’s-Seniyye’si

Abstract

16. asrın Halvetî şair ve yazarlarından Şâh Velî Ayıntâbî’nin seyr ü sülûk hikâyesinive vasiyetini konu edinen er-Rıhletü’s-seniyye adlı bir eseri bulunmaktadır. er-Rıhletü’s-seniyye, müellifin altmış üç yaşında iken yazdığı, manevi olgunlaşmasındaemekleri bulunan ailesi ve tarikat büyükleri ile olan münasebetlerini anlattığıbir eserdir. Çalışmamızda müellifin aile ve dergâh çevresindeki önemli şahıslaradair verdiği bilgilerden hareketle aslında kendi manevi serencamını anlattığıeserin otobiyografik özelliğinin öne çıkarılması hedeflenmiştir.Makalede, öncelikle asil bir aile geçmişi olan Şâh Velî ve eserleri hakkında bilgilerverilmiş; biyografik kaynaklarda müellife dair yer alan bilgilerin kritiği yapılmıştır. Makalenin birinci bölümünde er-Rıhletü’s-seniyye genel itibarıyla tanıtılmışve eserin muhtevası özet olarak verilmiştir. İkinci bölümde ise eserin otobiyografikolarak incelemesi yapılmıştır. Bu bölümde müellifin seyr ü sülûk hikâyesibağlamında anlattığı yedi kişi ayrı başlıklar hâlinde incelenmiştir. Müellifin tesirindekaldığı yedi kişi dedesi, babası, annesi, kardeşi, hocası ve birbiri ardıncairşad görevine gelen iki mürşididir. Müellifin eserinde verdiği bilgiler ışığında irşadmakamına kadar yükselmesinde kendisine destek olmuş bu kişilerin kimlikleriortaya konulmaya çalışılmıştır. Birinci ağızdan verilen bilgiler yanında tarihîve biyografik kaynaklarda yer alan bilgilere başvurulmak suretiyle de müellifintesirinde kaldığı söz konusu kişilere dair parçalı bilgiler bir araya getirilmiştir. er-Rıhletü’s-seniyye’nin son kısmında mürşit olacak kimsenin vasıfları ve kendisindensonra yerine geçecek kimsenin seçimini ihtiva eden vasiyet yer almaktadır.Anahtar Kelimeler: Şâh Velî, Halvetî, Seyr ü sülûk, Vasiyetnâme, Otobiyografi.