İLİMLERİN MEVZÛSUNA DAİR BİR TARTIŞMA: MOLLA LUTFİ’NİN ES-SEB‘U’Ş-ŞİDÂD RİSALESİ

Abstract

15. yy Osmanlı ulemasının önde gelen isimlerinden biri olan Tokatlı Molla Lutfi (ö.900/1495), II. Bayezid’in huzurunda alimlerle yapmış olduğu tartışmayı padişahın emriyle kaleme alarak Seyyid Şerîf Cürcânî’nin (ö. 816) hikmetin (felsefe) “mevzûsuna” dair ileri sürdüğü argümanları çeşitli yönlerden eleştirir ve ilimlerin konusu hakkında bir tartışma başlatır. Cürcânî’nin temel eserlerinden yaptıkları alıntıları değerlendirmek suretiyle bir ilmin birden çok mevzûsu olabilir mi, ilimlerin konularında zikredilen haysiyet kaydı nedir, meselelerin iştiraki ilimlerin birbirinden ayrışmasında ne derece önemlidir gibi sorulara cevap vermeye çalışır.Molla Lutfi’nin es-Seb‘u’ş-şidâdadını verdiği bu risalesi, kendisinden önceki düşünce geleneğini sorgulaması, ortaya koymuş olduğu çözüm önerileri ile yeni bir tartışma zeminini başlatması açısından önemlidir.