Kars’ın Rus Yönetimine Geçtiği 1878 Yılında Rum Yerleşimi Vezinköy ve Peygamber Elias Şapeli

Abstract

Kars’ın Rus yönetimine geçtiği 1878 yılında Rum nüfusun yaşadığı tek köy olarak kayda geçen Vezinköy ve Peygamber Elias Şapeli metnin ana konusunu oluşturmaktadır. Kars, 93 Harbi olarak bilinen Osmanlı-Rus Savaşı’ndan sonra 3 Mart 1878’de imzalanan Ayastefanos Antlaşması’nın 19. maddesine göre de Ruslara bırakılmıştır.Kars’ın 5 km güneydoğusunda bulunan, günümüzdeki adı Ölçülü olan Vezinköy, Osmanlı döneminde, 1860’larda Trabzon’dan taş ustası olarak tabyalarda çalıştırılmak üzere getirilen Rumların yerleştiği köydür.Vezinköy Peygamber Elias Şapeli, bugün ziyaret yeri olarak bilinen, köye hâkim tepenin üstünde bulunur. Yapı, 2010 ve 2011 yıllarında yüzey araştırması kapsamında mimari olarak incelenmiş ve belgeleme çalışmaları tamamlanmıştır. Şapelin kesin inşa tarihi bilinmemekle beraber, 1872 öncesinde yapılmış olması muhtemeldir. Bina günümüze ayakta, nispeten iyi durumda gelebilmiştir. Şapel, doğu-batı doğrultusunda dıştan, apsis dâhil, 12,32 m uzunlukta, 6,98 m genişlikte dikdörtgen, tek nefli, tek apsisli ve beşik tonoz örtülüdür.Osmanlı döneminde Kars’taki tek Rum köyü olan Vezinköy’de inşa edilmiş olan Peygamber Elias Şapeli, bölgede yaşayan Rum nüfusun yaşantısının izlerini günümüze aktarması açısından önem taşımaktadır.