Yaşanan Ahlaki Çatışma Örnekleri Üzerinden Türkiye'de Gündelik Ahlak Anlayışı

Abstract

İki aşamadan oluşan bu araştırmada amaçlanan Türkiye’de yaşayan insanların ahlaki çatışmaları nasıl kavramsallaştıkları üzerine bilgi edinmektir.

Katılımcıların %80’i bazı çatışmaları önemli ahlaki meseleler olarak görmekte ortaklaşmışlardır. Ancak önemli ahlaki çatışma olarak nitelendirilen bu meselelerin katılımcıların %71’i tarafından hiç yaşanılmadığı ifade edilmiştir. Bazı meseleler ilk aşamada ahlaki çatışma olarak görülürken ikinci aşamada ahlaki çatışma olarak görülmemiştir.

Katılımcıların %80’inden fazlasının önemli gördüğü çatışmaların içinde bazıları yaş, cinsiyet ve eğitim bakımından farklılıklar göstermiştir. Daha sonra envanterin maddeleri tema benzerlikleri dikkate alınarak kategorileştirilmiştir. Bu çatışma kategorileri: aldatma, iş etiği, maddi meseleler, şiddet, adalet, yanlış görülen davranışlara tepki, dürüstlük, özel hayata müdahale ve ilişkiyi bitirme’dir. Kategorilere giren maddelere katılımcılar tarafından verilen puanlar toplanarak her bir kategori için bir çatışma puanı ve yaşama sıklığı puanı elde edilmiştir.

Bütün kategoriler arasında oldukça yüksek ve anlamlı korelasyonlar bulunmuştur. Kategorilerin çatışma puanlarıyla yaşanma sıklığı puanları arasındaki korelasyonlar negatif yönde anlamlı çıkmıştır. Erkekler, kadınlara nazaran aldatmayı anlamlı derecede daha az önemli bir çatışma olarak görmektedirler. Üniversite mezunu ve üniversite öğrencileri, ilişkiyi bitirmeye dair meseleleri ortaokul mezunlarından daha az önemli görmüşlerdir. Yaşanma sıklıklarına gelince, “özel hayata müdahalenin yaşanma sıklığı”nda kadınlar erkeklerden anlamlı derecede yüksek puanlar almışlardır.