COVID-19 ve bitkisel ürünler

Abstract

COVID-19 pandemisinde bitkisel ürün kullanımına dair bilimsel temele dayanan veya dayanmayan çok sayıda yayın veya söylemlere rastlanmaktadır. Bu derlemede COVID-19 tedavisinde bitkisel ürünlerin kullanımı PubMed, Google Scholar, Scopus, Cochrane, Clinical Trials ve WHO web siteleri taranarak, bitkilerin geleneksel kullanımlardan, başta antiviral aktivite olmak üzere farmakolojik aktiviteleri, bitkiden izole edilmiş bitkisel kaynaklı bileşiklerin ve ekstrelerin etkinliğini gösteren moleküler modelleme çalışmaları, preklinik ve klinik çalışmalara kadar geniş bir yelpazede ele alınmıştır. Ancak yapılan çalışmaların çoğunun preklinik düzeyde olduğu ve COVID-19 için özelleşmiş, etkili ve güvenli kullanım için kanıt düzeyine ulaşmış çalışmaların yetersiz olduğu göz önüne alınmalıdır. Bitkisel ürünlerin kompleks yapısı ve hastalığın henüz tam olarak tanımlanmamış olması da bitki kullanımında dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle, COVID-19 tedavisinde bitkisel ürün kullanımı için çok daha fazla çalışma ve özellikle de klinik çalışma yapılması gerekmektedir.