Türkiye’de Harf Devrimi Sonrası Islam Tıp Tarihine Iliskin Yazma ve Eski Harfli Eserlerin Serüveni

Abstract

“Türkiye’de Harf Devrimi Sonrası İslam Tıp Tarihine İlişkinYazma ve Eski Harfli Eserlerin Serüveni”“The Adventure of Manuscripts and Works Printed in Non-Latin on Islamic Medical History After the Alphabet Reformin Turkey”Hayrünisa ALPYrd.Doç.Dr. İstanbul Üniversitesi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap TarihiEnstitüsühyralp@istanbul.edu.trÖzetTürkiye Cumhuriyeti’ nin ilanından kısa bir süre sonra kültürel reform hareketlerikapsamında gerçekleştirilen en önemli inkılap hareketlerinden biri Harf İnkılabıdır.Türklerin İslamiyeti kabulunden 1928’e kadar Müslümanların ortak alfabesiözelliğini taşıyan Arap harfleri yerini Latin alfabesine bırakmıştır. Dolayısıyla ogüne kadar yazılmış bütün yazma ve matbu eski harfli eserler atıl durumdakalmıştır. Latin alfabesiyle büyüyecek kuşakların, özellikle araştırmacıların arşivve kütüphanelerde bulunan eski eserlerden faydalanabilmesi amacıyla kütüphanekataloglarının Türkçe transkripsiyonlarının yapılması, mevcut katalogu olmayanlariçinse kataloglar hazırlanmasına yine o yıllarda başlanılmıştır. Müellifi bilinenAnadolu’da yazılmış en eski kitap Harezm asıllı tabip Hakim Bereket’in “Tuhfe-iMubarizi” adlı tıp yazmasından, 1849’da basılan ilk Tıp Mecmuası “Vekai-iTıbbiye’ye” kadar tıp tarihine ait pek çok eser bugün Anadolu topraklarında mevcut208.562 el yazması ve 56.550 Türkçe basma kitaplar içinde azımsanmayacakölçüde bir bölümünü oluşturmaktadır.Tıp tarihine ilişkin eserlerin ve künyelerinin günümüze ulaşmasında ne gibi iş veişlemler gerçekleşmiştir? Bugün elimizde mevcut fakat zaman zaman bulmaktazorluklar yaşadığımız mevcut İslam Tıp Tarihine ilişkin yazma ve eski harfli basmaeserler bugünlere nasıl gelmişlerdir? Çok değerleri tıp bilginlerinin eserlerininakıbeti ne olmuştur? Bu bildiride Harf İnkılabı’nın hemen ardından 1978 yılındayayımlanan TUYATOK(Türkiye Yazmaları Toplu Katalogu) ve 1986’da basılanArap Harfli Türkçe Eserler Bibliyografyası’nın basılmasına kadar olan süreçte tıptarihine ilişkin eski harfli yazma ve basma eserlerin geçirdiği serüven tartışılacaktır.Milli Kütüphane, yazma kütüphaneleri, müze kütüphaneleri, halk kütüphanelerigibi kütüphanelerde ve özel koleksiyonlarda tarihten yüzyılımıza ulaşmayıbaşarmış bu belki içlerinde hazineler barındıran eserlerin nitelik ve nicelikaçısından geçirdiği evrim bildiri konusu kapsamındadır.