Lise Öğrencilerinde Akran İstismarı

Abstract

Giriş Akran istismarı medyada ya da okulda ölüm gibi bir sebebe neden olduğunda ciddi bir problem haline gelir1 . Son yüz yılda şiddet davranışının giderek arttığına dair kanıtlar vardır2 .

Metod Araştırma; lise öğrencilerinin akran istismarında bulunma ve akran istismarına uğrama şekillerinin bazı değişkenlerle olan ilişkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirildi. İstanbul il sınırları içinde Fatih İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı bir devlet okulunda okuyan 1557 öğrenciden; 1 Aralık 2008 – 31 Ocak 2009 tarihleri arasında okulda devamsızlık yapmayan, araştırmaya katılmayı kabul eden, soruları doğru ve eksiksiz dolduran 1231 öğrenci ile gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri literatür taranarak oluşturulan 28 soruluk sosyo-demografik anket formu ve akran istismarı davranışı içeren anket formu ile toplandı. 208 anket formu eksik doldurulduğu için çıkartıldı. Veri sonuçları, yüzdelik ve ki kare testleri ile analiz edildi.

Bulgular Akran istismarında bulunma davranışlarına bakıldığında; öğrencilerin en çok yaptığı fiziksel istismar davranışın %24,6 (n=303) ile “itme” ve en çok yaptığı sözel istismar davranışın ise %27,2 (n=335) ile “lakap takma” olduğu görülmektedir. Akran istismarına uğrayan öğrencilerin, akran istismarına uğrama durumlarına bakıldığında; %26,7’sinin (n=329) akranları tarafından alay edilip/lakap takılması olduğu görülmektedir. Araştırmada; sınıf düzeylerinin akran istismarında bulunmada bir fark yaratmadığı, her sınıftaki öğrencilerin akran istismarında bulanabildiği görüldü. Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla istismarda bulunduğu saptandı (p<0,01). Her türlü gelir durumuna ve her türlü anne/baba eğitim seviyesine sahip olan öğrencinin akranlarını istismar ettiği görüldü. Aileleri ve kardeşleri ile kavga eden öğrencilerin akran istismarında bulunduğu saptandı. Başarı durumunu kötü ya da orta düzeyde tanımlayan öğrencilerin akran istismarında bulunduğu görüldü. Sıklıkla ve ara sıra devamsızlık yapan öğrencilerin de akran istismarında bulunduğu saptandı.

Sonuç Akran istismarında bulunan öğrenciler ile sınıf düzeyleri, cinsiyet, gelir durumu, ebeveyn eğitim durumu, ebeveyn/kardeş kavga etme durumu, okulda devamsızlık yapma ve tanımladığı okul başarı durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptandı. Akran istismarına uğrayan öğrencilerde; sınıf düzeyleri ile anne/baba eğitim durumları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görüldü.

Anahtar kelimeler: Akran istismarı, lise öğrencileri, sosyo-demografik özellik, akademik özellik

KAYNAKLAR 1. Brunner R., Parzer P., Haffner J., Sten R., Roos J., Klett M., Resch F. (2007): Prevalence and Psychological Correlates of Occasional and Repetitive Deliberate Self-harm in Adolescents. Arch Pediatr Adolesc Med. 161(7):641-649. 2. Özönder C., Sağlam S., Aksoy E., Köktürk G. V., Uluocak Ş. (2005): İlköğretim okullarının 7 ve 8. sınıflarında okuyan öğrencilerin “okulda şiddet” ve “taciz” kavramlarına ilişkin kavramsallaştırmaları. Türk Eğitim Sen, Ankara.