Türkiye Türkçesinde Geleneksel Toprak Bilgisi

Abstract

Türklerde tarım faaliyetlerine oldukça eski dönemlerde başlamış ve günümüze kadar devam etmiştir. Buna bağlı olarak, toprakla ilgili birçok konu başlığında tanımlar yapılmış, süreçler isimlendirilmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye Türkçesi’yle oluşturulan geleneksel bilgiler incelenmiştir. Geleneksel toprak bilgisinin en önemli kaynaklarından biri de; “Derleme Sözlüğü”dür. Çalışmada temel kaynak olarak söz konusu sözlük kullanılmıştır. Geleneksel toprak bilgisi kendi içindeki tutarlığı yansıtacak şekilde günümüz bilimsel terimlerinin kullanılışına uygun olarak gruplandırılmıştır. Söz konusu gruplandırmalar; tarla olarak kullanılan toprakların genel özellikleriyle ilgili kelimeler, toprakların fiziksel ve kimyasal özellikleri, toprak verimliği ve gübrelemeyle ilgili kelimeler, toprakların su ile ilişkileri ve toprağın üzerindeki bitki örtüsüyle ilgili kelimeler ve büyük toprak hareketleriyle ilgili kelimelerden oluşmaktadır. Bu gruplandırmalar başlığında toplam 453 kelime incelenmiş olup bunların konu başlıklarına göre sayıları sırasıyla 69, 158, 97, 109 ve adettir. Sonuç olarak yüzyılların birikimiyle oluşan geleneksel bilgi kaynaklarının toprak biliminde karşılaşılan isimlendirme sorunlarında yardımcı bir kaynak olarak kullanılmasının mümkün olacağı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Toprak, Terim, Derleme Sözlüğü.