Safe drug management intensive care unit

Abstract

YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE GÜVENLİ İLAÇ YÖNETİMİ

Meral Madenoğlu Kıvanç1 Saadet Yazıcı2

1-2. İstanbul Üniversitesi

Hasta güvenliği ve güvenli ilaç yönetimi sağlık kuruluşlarında öncelikli olan konulardan biridir. 1999 yılında Amerika’da Ulusal Tıp Enstitüsü tarafından yayımlanan raporda; her yıl yaklaşık 1.5 milyon insanın hatalı ilaç uygulamasına maruz kaldığı belirtilmektedir. Türkiye’de, Sağlık Bakanlığı 2012 verilerine göre ilaç uygulama hataları tüm tıbbi hataların %18-22’sini kapsamaktadır. Hataların en çok hekim istemlerine bağlı ve uygulama sırasında yapıldığı saptanmıştır.

Yoğun bakım üniteleri (YBÜ), hastanedeki yüksek riskli ilaçların sıkça uygulandığı ünitelerdir. Yapılan araştırmalar, YBÜ’nin tıbbi hatalar yönünden daha riskli alanlar olduğunu ortaya koymaktadır. YBÜ’de ilaç reçete etme, temin etme ve ilaç uygulamalarında hatalar yapıldığı bu hataların hastaların hayatını tehdit ettiği belirlenmiştir. İlaç uygulama hataları arasında; hekim istemlerinin okunaklı olmaması, ilaçların toplu olarak ve güvensiz bir şekilde servislere ulaştırılması, ilaç uygulamalarının düzgün kayıt altına alınmaması, ilaç uygulamalarının etkin takip edilmemesi, yüksek riskli ilaçların belirlenmemiş olması, ilaç-ilaç ve ilaç-besin etkileşimlerinin takip edilmemesi, isimleri benzer ilaçların karışma ihtimallerinin göz ardı edilmesi bulunmaktadır. Bunun yanı sıra hemşirelerin işten ayrılma hızının yüksek, hemşire sayısında yetersizlik, hemşire hasta oranında dengesizlik nedeni ile iş yükünün fazla olması, prosedürlerdeki eksiklik ve iletişimden kaynaklanan hatalara bağlı olarak ta gelişmektedir.

İlaç güvenliğinde ilaçların temininden saklanmasına, order edilmesinden transferine, uygulanmasından uygulama sonrası izlemine kadar her aşamada yapılan düzenlemeler önemlidir. YBÜ’de güvenli ilaç yönetiminin sağlanması ve sürdürülmesinde yönetici ile çalışanlara sorumluluklar düşmektedir. Sorunların ortadan kaldırılması amacıyla ilk yapılması gereken işlem, ilaç yönetimini içeren tüm süreç ve prosedürler oluşturulmalıdır. Yeterli ve etkin insan gücü ile iyi bir çalışma ortamı ve hasta güvenliği kültürü sağlanmalı, ilaç güvenliği ile ilgili ulusal ve uluslar arası öneriler dikkate alınmalıdır. Mevcut durumu ortaya koymak için hata raporlama sistemini oluşturulmalıdır. Ayrıcailaçların hekim tarafından bilgisayarda reçete edilmesi, kurum içi iyi bir iletişimin sağlanması ve ilaç güvenliği ile ilgili prosedürlerin değerlendirilmesi ve ünitelerde klinik eczacıların görev alması sağlanmalıdır. Tüm iyileştirme çalışmalarının anahtarlarından biri de eğitimdir. Tüm eğitimlerde hasta güvenliği ve ilaç güvenliği konusuna yer verilmelidir.

Anahtar kelimeler; ilaç güvenliği, ilaç hataları, yoğun bakım

Kaynaklar:

Çavun S (2012). Hastane ilaç yönetimi. TFD-KFÇG E-bülten, sayı: 60. International Council of Nurses (ICN) (2005). Nurses for Patient Safety: Targeting Counterfeit and Substandard Medicines. Mayo Am, Duncan D (2004). Nurse perceptions of medication errors: what we need to know for patient safety. July-Sept; 19 (3): 209-217. TC Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2012). SKS İlaç Güvenliği. Ankara.