İstanbulda Sanayisizleşme: Coğrafi Bir Bakış

Abstract

İstanbul, Türkiye’nin en önemli sanayi tesislerinin bulunduğu geniş bir alanın merkezinde yer almaktadır. Özellikle 1950’lerden itibaren şehir ve çevresi sanayi için önemli bir çekim merkezidir. Dünyada değişen ekonomi politikaları neticesinde 1970’lerden itibaren sanayinin şehrin merkezinden çeperlere doğru yönelmesiyle başlayan, ancak 1990’lı yıllardan sonra sanayisizleşme ile şehrin görünümünü tamamen değişmesine neden olan bir süreç yaşanmaktadır. Bu süreçte geniş alan kaplayan ve yüksek üretim kapasitesine sahip fabrikalar hızla kapanmaya başlamıştır. Çalışmada daha çok İstanbul’daki eski fabrikalara odaklanılmış, İstanbul’un sanayi fonksiyonun başka fonksiyonlara dönüştüğü yerlerde mekânsal görünümde ortaya çıkan değişiklikler ele alınmıştır. Çalışmadaki temel veri kaynaklarını saha çalışmaları, basılı ve görsel kaynaklar ile farklı zamanlara ait uydu görüntüleri oluşturmaktadır. İstanbul’un eski sanayi tesislerinin olduğu alanlarda hızlı bir fonksiyon değişikliği olduğu, bu değişimin coğrafi görünüme farklılık olarak yansıdığı görülmektedir. Çalışmanın temel öngörüleri, sanayisizleşmenin gelecekte de devam edeceği, eski gecekondu sahaları başta olmak üzere mekânsal değişikliklerin daha fazla ortaya çıkacağına yöneliktir.