DOĞU ANADOLU BÖLGESİ KUVATERNER YAŞLI BAZALTİK KAYAÇLARDAN YERMANYETİK ALAN ŞİDDETİNİN SAPTANMASI

Abstract

Bu çalışmada Doğu Anadolu Bölgesi Kuvaterner yaşlı bazaltik kayaçları kullanılarak o döneme ait Yermanyetik Alan Şiddeti değişimlerinin saptanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Van Gölü civarından yaşları bilinen 12 mevkiden, 91 adet volkanik kayaç örneği toplanmıştır. Paleoşiddet değerlerinin saptanmasında kullanılan ölçüler ‘Geliştirilmiş Thellier Yöntemi’ni temel alan Leonhardt Ölçü Protokolü ile yapılmıştır. Yapılan ölçümler sonucunda, beş mevki için elde edilen paleoşiddet değerleri güvenirlilik kriterleri çerçevesinde kabul edilebilir bulunmuştur.

Normal polariteye sahip bu beş mevkinin paleoşiddet değerleri günümüz Yermanyetik Alan Şiddeti değerinden (47 µT ) oldukça küçüktür. F Toplam Alan Paleoşiddet değerleri ise sırasıyla; 5.5 my yaşa sahip VAN5 mevkisinde 33.96± 3.54 µT, 4.3 my yaşa sahip VAN7 mevkisinde 19.98± 6.79 µT, 0.1 my yaşa sahip VAN8 mevkisinde 26.07 ±8.41 µT, 0.4 my yaşa sahip VAN11 mevkisinde 29.98 ±1.71) µT ve 5.5 my yaşa sahip VAN12 mevkisinde 31.08 ±2.88 µT olarak bulunmuştur. Ayrıca, elde edilen bu beş mevkinin paleoşiddet değerlerini, bugüne dek çeşitli yaşlar için elde edilmiş paleoşiddet değerleri ile karşılaştırmak amacıyla paleoşiddet değerlerinden Eksenel Dipol Momenti (Virtual Dipole Moment-VDM) değerleri hesaplanmış ve dünya ölçeğinde yapılmış diğer paleoşiddet değerlerinden elde edilen VDM değerleri ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen VDM değerleri dünya ölçeğindeki VDM’lerle uyumlu olduğu gözlenmiştir.