Behaviour Analysis in urban Spaces

Abstract

Kentsel mekanlar, kent kimliği ve kalitesi üzerinde etkin bir role sahiptir. Günümüzde kentsel mekanlar, fiziksel ve sembolik olarak çeşitli anlamların yüklendiği, farklı özellik ve işlevler taşıyan alanlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu alanlar; kentte yaşayan insanların yaşam tarzlarının ve kültürlerinin en iyi şekilde gözlenebildiği, toplumsal iletişim ve bütünleşmenin kurulduğu mekanlardır.

Kentsel mekanların, kentlerin tarihi ve kültürel değerlerini koruma ve yaşatma, kente canlılık katma, turizmi teşvik etme, kentlilerin kent kent kargaşasında bir an olsun nefes alıp yeşil alan ve rekreasyon ihtiyacını karşılama, sosyal ve toplumsal ilişkileri güçlendirme, perkakende ticareti arttırma gibi görevleri bulunmaktadır.

Çalışmada, İstanbul Tarihi Yarımada’da yer alan, gerek Türk öncesi dönemde gerekse Türk döneminde kentsel mekan olarak kullanılan, tarihi, kültürel, ticari, dini, eğitim, mimari, rekreasyonel ve turistik kimliği ile İstanbul’un önemli meydanlarından biri olan Beyazıt Meydanı incelenmiştir. Beyazıt Meydanı, sadece ülkemiz için değil tüm dünya için kültürel bir miras kabul edilmekte ve İstanbul kent kimliğinin oluşmasında ve tanınmasında etkin bir rol oynamaktadır. Fakat günümüze kadar gelmiş yanlış, eksik ve acele uygulamalar, planlama kararları, tasarım uygulamaları alandaki birçok tarihi ve kültürel değerin kaybolmasına neden olmuştur. Bu nedenle çalışmada Beyazıt Meydanı araştırma alanı olarak seçilmiş ve bu alanın plan ve tasarımının kullanıcı davranış ve tercihlerini ne ölçüde etkilediğini ortaya koymak için gözlem yönteminden yararlanılmıştır. Gözlem yöntemi, mekansal kullanımlarla ilgili verilerin elde edilmesinde sıklıkla tercih edilen bir yöntemdir. Araştırmada farklı mevsim ve günlerde yapılan gözlemler yardımıyla, alandaki kullanım çeşitliliği ve farklılığı ortaya koyulmuş, bu ise alanın okunabilirliği ile veriler elde etmemizi ve alanı sosyal ve fiziksel yönden analiz etmemizi sağlamıştır.

Beyazıt Meydanı’nda yapılan bu çalışma ve benzer çalışmalar, kentsel mekanlarla ilgili planlama ve tasarım sorunlarının kullanıcı ihtiyaç ve beklentileri odaklı yaklaşımlarla çözüme kavuşturulabileceğini açıkça göstermektedir. Kullanım etmeni kentsel mekanın en önemli belirleyicisidir. Burada önemli olan bir diğer nokta ise; alanın tarihi, kültürel ve sosyal yapısını göz ardı etmemektir.