http://hdl.handle.net/20.500.12627/40 Fri, 01 May 2026 01:02:01 GMT 2026-05-01T01:02:01Z http://hdl.handle.net/20.500.12627/482 SANATÇI VE AKADEMİSYEN BAĞLAMINDA TÜRKİYE’DEKİ KADIN KANUN İCRACILARI Somakcı,Pınar Kanun, Türk Müziğinin önemli ve temel çalgılarından biridir. Ülkemizde tarihi açıdan uzun bir geçmişi olan kanun çalgısı, hem kadın hem de erkekler tarafından icra edilmiştir. Ancak müziğin tarihi gelişimiyle ilgili ülkemizdeki az sayıdaki kaynaklarda, erkek kanuni isimlerine daha çok rastlanmaktadır. Örneğin Kanuni İshak Bey, Kanuni Ömer Efendi, Kanuni Hacı Arif Bey, Kanuni Talat Bey gibi. Oysaki tarihte kadın kanun icracıların olduğunun bilinmesine rağmen, 20. yüzyıla kadar herhangi bir kadın kanuni ismine rastlanamamaktadır. Kaynak yetersizliği sebebiyle ancak minyatürlerden, kartpostallardan, ülkemize gelen yabancı gezginlerin notları ya da ressamların çizdiği tasvirlerden kadın kanunilerin olduğu anlaşılmaktadır. 20. yüzyıl başlarında ise yazılmış mecmualardaki mevcut konser programlarından az sayıda kadın kanun icracı isimlerine rastlanmaktadır. Geleneksel çalgılarımızdan Kanun eğitiminin 20.yüzyıldan sonra, güzel sanatlar liseleri ve üniversitelerde başlaması ve yayılması sebebiyle, son zamanlarda kadın icracı sayısının artmasına sebep olmuştur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki yetişmiş kadın kanunilerin tespitini yapmak, bunların unutulmaması, kalıcı olması için, araştırmacılara rehber bir kaynak olmasını sağlamaktır. Bu alanda yapılan ilk çalışma olması sebebiyle, alana önemli bir katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Çalışmada kaynak tarama ve kişisel görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Kaynak tarama sonucu, kadın kanunilerin, ülkemizdeki tarihçesinden kısaca bahsedilmiştir. Yine kişisel görüşmede; kanun eğitimcileriyle kurulan iletişim sonucunda elde edilebilen verilerle ise, sanatçı, akademisyen, öğretmen, öğrenci, serbest meslekte olan tüm kadın kanunilerin isimlerine ulaşılmaya çalışılmış ve bu isimler alfabetik olarak çalışmada listelenmiştir. Buradan elde edilen sonuç ışığında, kadın kanuni sayısının fazla olması sebebiyle, çalışmada sınırlama yapılması gereği duyulmuş, özellikle ileri seviyede olan resmi kurumlardaki (trt radyo-tv-kültür bakanlığı vb) kanun sanatçısı ve üniversitelerde akademisyen olarak çalışanlar incelenmiştir. Ele alınan bu kanunilerin özgeçmişleri, sanatçı kişilikleri ve çalış stilleri hakkında kısaca bahsedilip, resimli ve icra dinletileriyle (internet link web sayfa adresleri verilerek) örneklendirilmiştir. Buradan elde edilen veriler doğrultusunda, kadın kanunilerden sanatçı ve öğretim elemanlarının yaşamları, ülkemizde illere göre dağılımı, eğitimleri ve genel hatlarıyla icra tarzları hakkında geçmişten günümüze (2017 yılı) kadar değerlendirmeler yapılmıştır. Tue, 10 Oct 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12627/482 2017-10-10T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12627/481 GELENEKSEL TÜRK MÜZİĞİ’NE ÖZGÜ ÇALGILARIN ORGANOLOJİK GELİŞİMİ Somakcı, Pınar Organoloji, çalgıları inceleyen bir bilim dalıdır. Türk Müziği çalışmalarıyla ilgili organolojik anlamda basılmış bilimsel nitelikte kaynak oldukça azdır. Bu çalışmanın amacı, Geleneksel Türk Müziği’ne özgü çalgılarla ilgili literatürde yapılmış çalışmalar incelenerek, bu çalgıların organolojik anlamda gelişimini ortaya koymaktır. Bu araştırmada, kaynak tarama ve bilir kişilerle görüşme tekniği kullanılarak bazı çıkarımlara varılmıştır. Buna göre, Türkiye’de yapılan çalışmaların Batı’daki organolojik çalışmalardan oldukça farklı bir seyir izlediği görülmüştür. Organoloji biliminin ortaya çıkışını 17. yüzyıl olarak ele almak mümkündür. Ancak Geleneksel Türk Müziği’nde bu konudaki bilimsel anlamda ciddi çalışmalar, 20. yüzyıl itibariyle ele alınmaya başlanmıştır. Türkiye’de bu dönem literatürüne girmiş organolojik çalışmaların, genellikle konservatuvar ve TRT radyoları gibi kurumlar tarafından gerçekleştirilen derleme çalışmaları sonucunda kaleme alındığı görülmektedir. Bu çalışmalar her ne kadar çalgıları tanıtmak maksadıyla kapsamlı yazılmasalar da çalgılar hakkında bilgi veren ilk çalışmalardır. Çalgılarla ilgili bilimsel anlamda bu geç başlanan çalışmalar nedeniyle, kayda alınamayan Geleneksel Türk Müziği’nde pek çok çalgı, günümüzde farklı sebeplerin de yanı sıra, kullanımdan düşmüş, hatta pek çoğu unutulmuştur. Sonuç olarak, bu kayıpların yaşanmaması için Türkiye’de, ulusal çalgı müzesi kurulması, çalgı ansiklopedisi, bibliyografya, sempozyum, kongre, konser gibi akademik çalışmaların yapılması konusunda önerilerde bulunulmuştur. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12627/481 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12627/480 OSMANLI SARAYLARINDA UYGULANAN MÜZİK EĞİTİMİ VE MÜZİK KURUMLARI Somakcı,Pınar Eğitim insanları ve toplumları yetiştiren, geliştiren hayatın ayrılmaz bir parçasıdır. Eğitimsiz bir hayat düşünülemez. Tarihimize bakıldığında, eğitime uzun yıllardan beri önem verildiği, açılan çeşitli kurumlarla eğitimin desteklendiği görülmektedir. Kültür ve eğitim alanlarından biri olan “müzik”, Türkler için çok eski yıllardan beri önemli olmuş, dini ayin, savaş, barış, cenaze, düğün gibi çeşitli etkinlik ve kutlamalarda müzik her zaman kullanılmıştır. Tarih boyunca başa geçen hükümdarlar tarafından, sanatçı ve müzisyenler, teşvik ve himaye edilerek desteklemiş, müzik eğitimine önem verilmiştir. Osmanlı devletinde müzik eğitimi ülke çapına yayılmış çeşitli kurumlar tarafından verilmiştir. Bunlar içinde “Enderun-i Hümayun”, “Mehterhane-i Hümayun”, ve “Musika-i Hümayun”, saray içinde olan başlıca müzik eğitim kurumlarıdır. Bunların dışında “Mevlevihaneler”, “Özel meşkhaneler”, Sivil yapılanmalar (esnaf loncaları, cemiyet ve dernekler), “Tanzimat sonrası açılan müzik okulları” ise, saray dışında yürütülen başlıca müzik eğitim kurumları arasındadır. Osmanlı Döneminde müzik eğitimi “meşk” usulü denilen “usta-çırak” ilişkisiyle yürütülmekteydi. Yani meşk usulü, müziğimizi oluşturan makam, usul, repertuvar vb. bilgileri ve inceliklerini üstatdan dinleyerek öğrenme, tekrarlama, ezberleme esasına dayanan, böylelikle söz ve saz eserlerinin yüzyıllar boyu nesilden nesile intikalini sağlayan bir yöntem olarak, 19. yüzyılın ilk çeyreğine kadar sürdürülmüştür. Daha sonra Batı etkisiyle kurulan konservatuvarlarda da kısmen de olsa bu yöntem uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı, uzun bir süre tarihimizde hüküm sürmüş olan Osmanlı Devleti saraylarında uygulanan müzik eğitimi ve başlıca kurumlarını incelemek, saray dışında açılmış olan kurumların da sarayla olan bağlantısını ortaya koymaktır. Ayrıca bu kurumlardaki ders işleyişleri incelenerek müziğe verilen önemin derecesini ortaya koymaktır. Sonuç olarak, Osmanlı saraylarındaki müzik eğitim kurumlarının yapısal özellikleri ve önemi hakkında edinilen bilgilerle, eğitim kurumlarının işleyişi, düzeni ve kullandıkları öğretim metotları açısından genel değerlendirmeler yapılmıştır. Thu, 01 Jun 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12627/480 2017-06-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/20.500.12627/416 Kuramdan İcraya Müziğin İntikal Aracı: Ud'un Dünü ve Bugünü Işıktaş, Bilen Ud’un icranın dışında kullanımı konusu çağlara, zamanın ruhuna, toplumsal ve tarihsel koşullara göre değişen süreçlerin ele alınmasıyla değerlendirildiğinde müziksel olarak anlamı daha da güçlenecektir. Her dönem sanat alanının aktörleri icracı besteci, eğitimci olarak adlandırılmakta, yüzyıllar değiştikçe bir yenilikle, bir üslup değişmesiyle estetik bir tasarımla bilgilerini aktarmaktadırlar. Tarihsel bileşenler farklı coğrafyalarda da olsa ortak ses yaratılarını muhafaza ederler. Kuramı icrayla bütünleştirip kendi müziksel ve kültürel değerlerini ud üzerinden açıklamaya, anlamlandırmaya çalışan sanat üreticileri bu yolla birikimlerini yansıtmışlardır. Orta Asya’da, Orta Doğu’da, Kuzey Afrika’da ve Osmanlı İmparatorluğu’nda yüzlerce yıldır kullanılan kadim sazların en önemlileri arasında yer alan ud, yazılı kaynakların üretiminin başladığı zaman dilimi itibariyle tarih sahnesinde kendini var etmektedir. Ud’un dünü ve bugünü hakkında betimleyici tarihsel yöntemle ele alınan bu çalışmada, udun bilinen en eski dönemden günümüze kadar olan süreci incelenerek sazın geçirdiği müziksel evrim tespit edilmiştir. Bunun kültürel ve kuramsal yansımaları tartışılarak kuramdan icraya bu sazın müziğin intikal aracı olarak kullanılmasında kimlerin öncü olarak ortaya çıktığı, hangi kitapların içerisinde udun yer aldığı ve süreklilik göstererek kendini nasıl ifade ettiği araştırılmıştır. Wed, 01 Jun 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/20.500.12627/416 2016-06-01T00:00:00Z