YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇENİN ÖĞRETİMİNDE TEMATİK ROLLERLE ORTAÇ ÖĞRETİMİ

Abstract

Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi kaynaklarında çoğunlukla biçimsel olarak ele alınan ve öğretilen ortaçların, işlevsel öğretimini amaçlayan bir yöntem sunulacaktır. Özellikle -DIk+iyelik ve -An ortaç biçimbirimleri biçimsel ve zaman odaklı öğretilmektedir. Söz konusu ortaçlar biçimbirimleri için geçmiş zaman ve geniş zaman kodlamaları yapılmaktadır. Hâlbuki bu biçimbirimlere zaman gönderiminden daha çok tematik roller ile değerlendirildiğinde “kılıcı” ve “etkilenen” rollerini belirleme görevinde oldukları görülür. Çalışma, ortaç yapım aşamasına anlambilimsel bakarak öğreniciler için genel bir kural hazırlamayı hedeflemektedir. Biçim odaklı anlatılan ortaç eklerinde örneğin –DIk eki için geçmiş, geniş ve şimdiki zaman gönderimi yaptığı; –An eki için ise geniş ve şimdiki zaman gönderimi yaptığı belirtilmektedir. Öğrenicinin geniş zaman ve şimdiki zaman gönderimi için hangi eki seçmesi gerektiğine dair geçerli ve belirgin bir açıklama çoğunlukla bulunmamaktadır. Bu durumda öğrenici “oturan adam” ya da “oturduğum bank” ayrımlarını nasıl gerçekleştirmelidir? Kimi kaynaklarda öznesel ve tümleçsel olarak da belirtilen söz konusu eklerin tümleçlerin kılıcısını ve etkilenenini belirttiğini açıklamak yukarıda belirtilen örneklerde seçimi kolaylaştıracaktır. Anahtar Kelimeler: Tematik roller, Ortaç, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi, dilbilgisi öğretimi