Eski Türkçenin Kısa Sözlüğü ile Uygurcanın Sözlüğü üzerine Notlar

Abstract

Eski Uygurca metin yayımlarının tarihi 110 yılı geçmiş durumdadır. 19. yüzyılda “Uygurca” adıyla yapılmış çalışmalar varsa da söz konusu çalışmalar İslamî dönem Uygur harfli Orta Türkçeye ait eserlerin dilini ele almaktadır. W. Bang ile A. v. Gabain konuyla ilgili kendi çalışmalarının ilk beş bölümünde ele aldıkları metinlerin bağlama dayalı sözlüğünü 1931’de Analytischer Index zu den fünf ersten Stücken der türkischen Turfan-Texte adıyla yayımlamışlardır. Türkiye’de ise Caferoğlu Ahmet’in üç bölüm halinde hazırladığı Uygur Sözlüğü sadece Almanya’daki değil Almanya dışındaki çalışmaları da kapsayan, alana ait ilk ayrıntılı sözlüktür.1977’de başlayıp 2010’dan itibaren yeni bir çerçeve ile yayımlanmaya başlanan Uigurisches Wörterbuch ise neredeyse bir eş anlamlılar sözlüğü (thesaurus) olup sadece a ve ä maddeleri 1000 sayfayı geçmektedir (UW). Ancak tamamlanması hala 15 – 20 daha sürecek gibidir. O halde örnekli, kaynaklı kısa bir Uygurca Sözlük, UW tamamlanana kadar yararlı olacaktır. İşte bu sebeple bu yazımda 1989’da başladığım ve birkaç yıldır baskı hazırlıklarını sürdürdüğüm, halen düzeltmeleri ile meşgul olduğum sözlüğümden ve kullandığım yöntemden bahsedecek, örnekler vereceğim