ANALYSING NATIONALISM(S) IN TURKEY THROUGH SCULPTURE: AN ETHNO-SYMBOLIST APPROACH

Abstract

Kamusal alanlardaki heykeller sanattan daha fazlasını temsil eder; bunlar belirli devletin milliyetçiliğinin simgelerini oluştururlar. Bu heykeller çoğunlukla siyaset, askeri, felsefe vb. alanlardaki milliyetçi kahramanları büstler ya da tam boy heykellerinden oluşur. Bazı durumlarda ulusal duyguları güçlendiren mitleri görselleştirirler; savaş sahneleri ya da ulus oluşturan duygusal bağları hatırlatan sahneler.

Smith'e göre uluslar, ortak bir mitin ve tarihsel anıların yanı sıra bir kamusal kültür paylaşırlar; dolayısıyla bunlar modernizmin bir ürünü değil, duygusal bir bağlılığı paylaşırlar. Etno-sembolik çerçeveden bakıldığında, heykeller ortak efsaneleri oluşturmaya, ortak tarihsel hatıraları hatırlamaya ve halk kültürünün bir parçası haline gelmeye, kamu hayatının günlük rutininde ulusal duyguları yenilemeye yardımcı olur.

Bu yazı, heykellerin Türk milliyetçiliğinin oluşumundaki rolüne odaklanmakta ve heykellerin rekabet eden milliyetçilik perspektifleri için bir savaşa alanı olabileceğini savunmaktadır. Özellikle farklı toplumsal kesimlerin ortak alanı sarsıldığında ve her kesimin milliyetçiliğin ortak efsaneleri ve anıları için farklı bir yorumu olduğunda, heykeller bakış açısına bağlı olarak olumlu ve olumsuz anlamlara sahip olabilir. Türkiye bu açıdan somut bir örnektir, milliyetçiliğe üç farklı perspektif vardır: laik, İslamcı ve azınlık görüşleri. Bu makale, heykelin ortak mitleri temsil etme rolünü, milliyetçiliği şekillendirme rolünü, farklı kesimlerin rakip argümanlarına atıfta bulunarak tartışacaktır.