Türkiye ekonomisi orta gelir tuzağında mı?

Abstract

Bu çalışma, orta-gelir tuzağı kavramının teorik arka planını açıklamayı, bu teorik çerçevede Türkiye ekonomisinin konumunu belirlemeyi ve Türkiye için bu tuzaktan çıkış stratejisinin bileşenlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye ekonomisi ve orta-gelir tuzağına düşmüş olan ve yüksek gelir düzeyine çıkmış olan ülke tecrübeleri ışığında yapmış olduğumuz analizler sonucunda iki önemli bulguya ulaşılmıştır: Birincisi, Türkiye ekonomisinin, orta-gelir tuzağına düşen ülkelerin taşıdıkları özelliklerin bir kısmını -ürün ve ihraç malı deseninin orta düzey teknoloji içeren tüketim mallarından oluşuyor olması, ekonomik, beşeri ve sosyal sermaye birikiminin yetersizliği- taşıdığını göstermektedir. İkinci olarak, Türkiye ekonomisinin orta-gelir tuzağın düşmüş olduğunu söylemek için çok erken olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye ekonomisinin bilhassa 2001 yılı sonrası sağladığı ekonomik istikrar sayesinde; gelir düzeyini 3.000 dolardan yaklaşık 12.000 dolara çıkarmayı başarmış olması; ARGE harcamalarında önemli artışların gerçekleşmesi; milli gelirden eğitime ayırılan payı önemli ölçüde arttırmayı başarmış olması bu görüşü destekler niteliktedir. Bununla birlikte, Türkiye ekonomisinin orta-gelir tuzağına düşmeden bir üst gelir grubuna yükselebilmesini bu politikaların gerçekleşme oranlarının belirleyeceği görülmektedir.